الشيخ فاضل اللنكراني
60
اخلاق فاضل (فارسى)
3 - حسن ظن به خدا سوّمين توصيه حضرت اين است كه : « وَأَحْسَنَ الظَّنَّ بِاللَّهِ » گمان نيكو به خداوند داشته باشد . گاهى براى انسان مشكلاتى پيش مىآيد و او تصورات غلطى پيش خودش مىكند . ممكن است با بدبينى ، مشكل را به خداوند متعال نسبت دهد و با خود بگويد : خداوند كه قدرت دارد مشكل مرا حل كند ، پس چرا به فرياد ما نمىرسد و اين مشكل ما را بر طرف نمىكند ؟ ! معلوم مىشود او خير مرا نمىخواهد يا اينكه مرا رها ساخته است ! اين معنايش سوءِظنّ به خداوند تبارك و تعالى است . « 1 » از اين فرمايش حضرت استفاده مىشود كه : انسان بايد هميشه به خداوند حسن ظنّ داشته باشد . « 2 » و هرگز به ذهنش خطور نكند كه خداوند انسان را فراموش كرده است و مىخواهد او را گوشمالى دهد و عنايتش را از انسان برداشته « 3 » است .
--> ( 1 ) . با توضيحاتى كه قبلًا داده شد معلوم مىشود كه جايى براى بد گمانى به خداوند تبارك و تعالى وجود ندارد . اگر معرفت نسبت به او صحيح باشد انسان به اين نتيجه خواهد رسيد كه در صورتى كه مصلحت عبد در چيزى باشد خداوند حتماً و به يقين او را محروم نمىكند و حتى او را مورد عنايت قرار مىدهد . ( 2 ) . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ عليه و آله السلام يَحْكِى عَنْ رَبِّهِ تَعَالَى : أَنَا عِنْدَ حُسْنِ ظَنِّ عَبْدِى بِى يَامُحَمَّدُ فَمَنْ زَاغَ عَنْ وَفَاءِحَقِيقَهءِ مُوجِبَاتِ ظَنِّهِ بِرَبِّهِ فَقَدْ أَعْظَمَ الْحُجَّهءَ عَلَى نَفْسِهِ وَ انَ مِنَ الْمَخْدُوعِينَ فِى أَسْرِ هَوَاه . ( بحارالأنوار ، ج 67 ، باب 59 ، ص 323 ) رسول اكرم ( ص ) فرمود : خداوند مىفرمايد : من با مؤمن با حسنظنش رفتار مىكنم ، اى محمد ! هر كس حسنظن به خداوند را از دست بدهد دلش تاريك مىگردد و وفا را از دست مىدهد ، اين شخص حجت را بر خود تمام كرده و در دام هواى نفس خود گرفتار آمده است . ( 3 ) . عَنْ أَبِىعَبْدِاللَّهِ ( ع ) : إِنَّ اللَّهَ لَيَتَعَاهَدُ عَبْدَهُ الْمُؤْمِنَ بِالْبَلَاءِ كَمَا يَتَعَاهَدُ الْغَائِبُ أَهْلَهُ بِالطُّرَفِ وَ إِنَّهُ لَيَحْمِيهِ الدُّنْيَا كَمَا يَحْمِى الطَّبِيبُ الْمَرِيض ( بحارالأنوار ، ج 64 ، باب 12 ، ص 196 ) خداوند متعال مؤمن را با گرفتارىها و مصيبتها مورد نوازش و مرحمت قرار مىدهد ، همان گونه كه مسافران براى خانوادههاى خود هديه مىآورند ، خداوند دنيا را از بنده مؤمن خود نگه مىدارد همان گونه كه طبيب بيمارى را از شخص دفع مىكند .